nhăn nhúm

Tờ giấy bị vo tròn nên giờ đã nhăn nhúm.

Định nghĩa

Tính từ:
- Có nhiều nếp nhăn, nếp nhàu co lại: Dùng để miêu tả bề mặt của vật gì đó (thường là da, vải, giấy) bị co dúm, xuất hiện nhiều nếp nhỏ, nếp gấp không bằng phẳng do tác động bên ngoài.
- Có vẻ già nua, tiều tụy vì lo lắng, mệt mỏi: Dùng để miêu tả khuôn mặt hoặc vẻ ngoài của một người trông già đi, xấu đi với nhiều nếp nhăn do trải qua căng thẳng, bệnh tật hoặc khổ sở.

Ví dụ sử dụng

Tính từ:
- Tờ giấy bị vo tròn nên giờ đã nhăn nhúm. (Tờ giấy bị vo tròn nên giờ đã nhàu nát, đầy nếp gấp.)
- Sau đêm thức trắng lo lắng, khuôn mặt anh ấy trông thật nhăn nhúm. (Sau đêm thức trắng lo lắng, khuôn mặt anh ấy trông thật nhàu nhĩ, tiều tụy.)
- Chiếc áo cũ đã sờn và nhăn nhúm. (Chiếc áo cũ đã sờn và có nhiều nếp nhăn.)

Các cách sử dụng nâng cao

Dùng với nghĩa bóng, miêu tả trạng thái tinh thần thể hiện ra ngoài: Thường dùng để nhấn mạnh sự mệt mỏi, khổ sở đến mức in hằn lên nét mặt.
- Nỗi buồn khiến cả khuôn mặt bà nhăn nhúm lại. (Nỗi buồn khiến cả khuôn mặt bà co lại, đầy nếp nhăn vì đau khổ.)

Biến thể và từ gần giống

Nhăn nheo (tính từ): Cũng có nghĩa là có nhiều nếp nhăn, nhưng thường dùng cho da mặt người già một cách tự nhiên, ít mang sắc thái tiêu cực mạnh như "nhăn nhúm".
- Ông cụ có khuôn mặt nhăn nheo hiền từ.
Nhàu nhĩ (tính từ): Gần nghĩa với "nhăn nhúm", thường dùng cho đồ vật (vải, giấy) bị nhàu, vò cho đến khi có nhiều nếp.
- Tờ báo bị nhàu nhĩ.
Cau có (tính từ): Chỉ trạng thái nhíu mày, mặt có vẻ khó chịu, giận dữ, khác với "nhăn nhúm" thường chỉ trạng thái vật lý hoặc sự mệt mỏi, già nua.
Nhíu (động từ): Hành động làm cho xuất hiện nếp nhăn ở một bộ phận nhỏ (như trán, mày).
- Cô ấy nhíu mày suy nghĩ.

Từ đồng nghĩa

Nhàu nát: (thường cho đồ vật) bị vò, bóp đến mức có nhiều nếp và hư hỏng.
Tiều tụy: (thường cho người) gầy yếu, xanh xao, héo hon vì ốm đau hoặc khổ sở.

Từ trái nghĩa